«شهرسازی اسلامی»

«شهرسازی اسلامی»

پیشگفتار

یکی از چالش­های اصلی جامعه امروز ایران فضای زندگی اوست. فضا به معنی محیطی که همه چیز را در برگرفته و زندگی به معنای طول عمر انسان از ابتدای حیات تا ممات جسمانی از بسترهای گوناگونی متاثر است، از جمله عوامل اثرگذار بر فضای زندگی انسان­ها، بستر حیات او یا به بیان دیگر نظام شهرسازی است، نظام شهرسازی است که به لحاظ ظرفی فضای زندگی انسان­ها را تعریف و به آن­ شکل می­دهد. نظام شهرسازی که می­تواند از مجموعه­های کوچک چند خانواری تا کلان­شهرهای بزرگ را شامل شود. این نظام در وضعیت موجود خود با چالش­های فراوانی روبروست، پاسخگویی به این چالش­ها نظام حاکمیتی و به تبع آن زیر مجموعه­های آن اعم از نهادهای متولی دولتی، بخش خصوصی، جوامع علمی و پژوهشی، اندیشمندان وصاحبنظران و... را ناگزیر به چاره­اندیشی­های مدیریتی، اجرایی و ارائه نظریات گوناگون نموده­است. از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی نظر به خواست مردم ایران و رهبری الهی حاکم بر کشور تمامی نهادها و گروه­ها و افراد پیش گفته در اندیشه پیاده­سازی الگوهای ایرانی اسلامی در نظام شهرسازی­اند و این تلاش کماکان ادامه دارد. نوشته حاضر در پی پاسخ به این ضرورت که برای انطباق نظام شهرسازی با مبانی اسلام چه باید کرد؟ وبه بیان دیگر فتح بابی در پژوهش پیرامون شهرسازی اسلامی شکل گرفته­است.

به نظر می­رسد برای پاسخ به این ضرورت هدف کلی نوشته حاضر عبارتست از: چاره اندیشی برای ارائه نظریه شهرسازی اسلامی بعنوان پشتوانه همه­جانبه و اثرگذار در راستای تمامی جهت­گیری­های شهرسازی، دستیابی به این هدف راه را فراروی نظریه­ای هموار می­کند که تحقق آن بازتعریف مجددی از نقش تمامی دست­اندرکاران صورت می­­دهد. اندیشمندان، صاحبنظران و مراکز پژوهشی محور مطالعات خود را بر مبنای نیازهای آن تنظیم می­کنند، مراکز آموزشی شهرسازانی را تربیت می­کنند که توانایی علمی و عملی متناسب با شهرسازی اسلامی داشته باشند و حرفه شهرسازی نیز اعم از حاکمیت و بخش خصوصی فضایی را برای زندگی محیا می­کند که بر مبنای اصول شهرسازی اسلامی بنا شده­باشد.

روش شناسی

مروری بر پیشینه پژوهش، در زمینه شهرسازی اسلامی از جهات متفاوت(فلسفی، علمی، اجرایی و مدیریتی) حایز اهمیت است. به نظر می­رسد لفظ شهر اسلامی لفظیست که در آثار و نوشته­های فلاسفه و حکما قبل از مدرن ایران نیست اما در دهه­های گذشته متفکران بدان اندیشیده و به تبع آن صحبت از شهرسازی اسلامی نیز همین وضعیت را دارد. برخی شهر اسلامی را شهر حکومت­هایی که در آنها احکام اسلامی جاریست می­دانند[1]. دسته دیگر شهر اسلامی را شهری می­دانند که در فرهنگ اسلامی ساخته شده­است[2]؛ عده­ای شهری که جامعه اسلامی و حکومت حقه در آن وجود دارد را مقدمه شهر اسلامی می­دانند و جز حکومت معصوم که چند سالی بیشتر نبود هیچ شهری را شهر اسلامی نمی­دانند. در پس این تعاریف، پژوهش­هایی که در زمینه شهر اسلامی صورت گرفته­است، جهت­گیری­های متفاوتی دارد. مستشرقین و برخی نظریه­پردازان داخلی با این تصور که شهرهای تاریخی اسلامی بدست متفکران اسلامی طراحی و بنا گردیده­است در پی بررسی بناها و بافت­­ها جهت استخراج اصول معماری و شهرسازی اسلامی­اند[3]. دسته دیگر که بیشتر صاحبنظران موخر بحساب می­آیند[4]، ضمن اینکه از محتوای سخنشان اینگونه استنباط می­شود که شهرهای تاریخی را بعنوان شهراسلامی قبول کرده­اند اما در پی ارائه نظریه­ای برای شهر اسلامی در زمان حال هستند[5]. در کل دو رویکرد تاریخی و فلسفی در انجام تحقیقات معماری و شهرسازی اسلامی وجود دارد[6]. براساس رویکرد تاریخی، نظریه آن چیزهایی است که مردم درباره موضوع گفته یا نوشته­اند. از این دیدگاه، روش مناسب برای تدوین مبانی نظری عبارتست از گردآوری و بررسی متون تاریخی، تفسیر بیانات مختلف، سنجش ارزش نسبی بیانات اظهار شده و در نهایت استخراج نتایج جهت تدوین نظریه. در نتیجه این روش نظریه معماری و شهرسازی ازنوشته­ها و ویژگی­های بناهای تاریخی(بعنوان مثال معیارها و تناسبات ساختمانی آن­ها) اخذ می­شود. رویکرد فلسفی براساس ملاحظات فلسفی و زیبایی شناختی تعریف می­گردد. از این دیدگاه روش مناسب برای تدوین نظریه معماری و شهرسازی عبارتست از انجام دادن یک رشته بحث عقلی در هر ساختار خاص نظری و تنظیم و تدوین سلسله مراتبی از مفاهیم برای درک موضوع. به نظر می­رسد برای تعریف نظریه شهرسازی هر دو رویکرد فوق لازم و ملزوم یکدیگرند. البته آسیب هایی نیز بر هرکدام مترتب است[7].

مقدمه

نوشته حاضر با این رویکرد که اسلام دینی همه جانبه و پویاست برضرورت تدوین نظریه فراگیر شهرسازی اسلامی متناسب با شرایط روز جوامع تاکید دارد و شهرسازی اسلامی را بستری برای بروز رفتارهای اسلامی می­داند و نه محصولی برای مسلمان کردن افراد، یا محصولی که اگر بدست آید دیگر مدینه فاضله ایجاد شده و آرمانشهر اسلامی بنا می­گردد، بلکه بیشتر به فرایند رو به پیشرفت و تعالی انسان مسمان توجه دارد و به بیان دیگر به فضای زندگی می­اندیشد که انسان در آن روز به روز به معبود خود نزدیکتر می­شود و حداقل از بعد شهر، کالبد آن و در کل نظام شهرسازی موانع سر راه او به حداقل رسیده است. توجه به این نکته که انسان خلیفه­ا... بر زمین است و تمامی چاره اندیشی­ها و عمران و آبادی­ها در راستای به مقصد رسیدن اوست؟ بهترین نقطه شروع در اینچنین پژوهشی را توجه به انسان، هدف و نیازهای او تعیین می­کند. با مشخص کردن هدف و نیازهای او، نظام شهرسازی مطلوب بستری برای تحقق هدف و نیازهای انسان تدوین می­گردد. ظرفی شکل می­گیرد که می­تواند مظروف خود را آنچنان که باید و شاید شکل دهد. در گام بعدی ناظر بر هدف انسان در زندگی با افراز نیازهای او اصولی که پوشش دهنده نیازهاست، استخراج گردیده و سپس الگوهای شهرسازی مطلوب و همچنین کلیت نظام شهرسازی اسلامی تدوین می­گردد[8].

مسلما ارائه نظریه فراگیر در این خصوص امری دفعی و ضربتی نیست بلکه علاوه بر خواست جمعی و مشارکت حداکثری صاحبنظران زمان معقولی را می­طلبد و نکته اینجاست که نظر به تغییرات و پیشرفت جوامع بشری شهرسازی اسلامی نیز بمانند خاستگاه آن یعنی دین مبین اسلام و فرهنگ شیعی، پویا بوده و مدام روش­هایی نو فراروی جوامع بشری عرضه می­دارد و بیشتر یک فرآیند پویا و همه جانبه برای کمک به بشر در دستیابی به قرب الهی است نه یک محصول، ضمن اینکه همانگونه در ابتدا ذکر شد هدف از این نوشته، پیشنهاد سلسله پژوهش­هایی در راستای تدوین نظریه شهرسازی اسلامی با هدف انتظام بخشی بسترهای کالبدی زندگی انسان است. پر واضح است سایر علوم وظیفه دارند بسترهای غیر کالبدی زندگی انسان را مطالعه کنند که اگر این امر محقق نگردد نمی­توان انتظار داشت فضای محصول نظریه شهرسازی اسلامی کسی را مسلمان کند یا مسلمانی را به سعادت ابدی برساند.

نظر به وسعت موضوع در ابتدا پاسخ به سوالات مفهومی، بنیادی که قابلیت کاربردی دارند ساختار بحث را شکل می­دهد. تعدادی از این سوالات در ابتدا مشخص و تعدادی در جریان تحقیق مطرح می­گردند. در مجموع چند دسته سوال اصلی در قالب مجموعه پژوهش­ها صورت می­گیرد. دسته اول به چرایی­خلقت مخلوقات خداوند و در راس آن­ها انسان پرداخته، فلسفه شکل­گیری تمامی علوم، ادیان، محیط­های انسان ساخت را بررسی می­کند و از این نظرگاه در پی تبیین هدف انسان از سکونت بر کره خاکی است تا مشخص شود که آیا انسان نقش خویش را در مجموعه خلقت یافته یعنی «ابر و باد و مه و خورشید و فلک» در کار اویند یا او مقصود خویش را فراموش کرده و در کار آن­ها شده است. آیا وظایف، نقش­ها، شهرها و سکونتگاه­ها به انسان خدمت می­کنند؟ یا برعکس انسان هدف را فراموش کرده و به آن­ها خدمت می­کند و هرچه بیشتر پیش می­رود، خود را در دستیابی به هدف ناکام­تر می­بیند؟

نظر به جهت­گیری این سلسله پژوهش­ها و نظریه پردازی هنجاری مد نظر، پایه­ای از نظریات اثباتی نیاز است. پاسخ به سوالات فوق پژوهش را به نظریات اسلا­مشناسان یا انسانشناسان اسلامی رهنمون می­کند[9]. تعدادی از عناوین پژوهش­های مدنظر در این زمینه عبارتند از:

- تبیین هدف از خلقت انسان از نگاه قرآن

- تبیین مفهوم عبادت از نگاه ادیان الهی و رابطه دین و عبادت

- رابطه اسلام و عبادت چیست؟ (راه و روش، مقدمات و مصادیق عبادت در چارچوب روشی به نام اسلام)

- نیازهای انسان از نگاه دین اسلام در راستای هدف از خلقت انسان

- بررسی متقابل دو مفهوم «نیازهای انسان برای عبادت و عبادت در پاسخ نیازهای انسان»

- سکونت­گاه مطلوب از نظرگاه پاسخ به نیازهای انسان

- واکاوی عبادت بعنوان محور انتظام شهرهای اسلامی

- سکونت­گاه عبادی(نظر به مفهوم وسیع عبادت که شامل: کار، تحصیل، صله رحم، پرستش و... می­شود).

- نظام­شهرسازی عبادت محور چگونه است؟ و کارکردهای اصلی سکونتگاه اسلامی کدام است؟

-

-

دسته بعدی پژوهش­های زمینه­ساز نظریه شهرسازی اسلامی موضوع را از نگاه شهرسازی بررسی می­کند و بیشتر به موضوعاتی در تاریخچه، روش و مفاهیم می­پردازد. تعدادی از عناوین پیشنهادی در این قسمت بدین ترتیب­اند.

- مفهوم شهرسازی اسلامی چیست؟

- مفهوم معماری اسلامی چیست؟

- مفهوم هنر اسلامی چیست؟

- ارتباط شهرسازی، معماری و هنر اسلامی چیست؟

- آیا شهرسازی اسلامی تا بحال تحقق یافته است و منظور از شهرسازی در این مطالعه چیست؟

- مفهوم شهر اسلامی چیست؟

- اصول و شاخص­های شهرسازی اسلامی کدامند؟

- کارکردهای اصلی شهر اسلامی کدام است؟

- مقیاس­های گوناگون شهرسازی اسلامی کدام است؟

- اصول شهرسازی اسلامی در واکاوی عبادت بعنوان هدف خلقت انسان

- بایسته­های شهرسازی اسلامی در جهت تحقق عبادت

- واکاوی شهرسازانه عبادت بعنوان هدف از خلقت انسان(با اشاره به آیه شریفه وماخلقت الجن و الانس الالیعبدون)

- عناصر شهری در نظام شهرسازی اسلامی

- بررسی ارتباط اجتهاد و ضوابط شهرسازی در فقه شیعی

- صاحبنظران چگونه موضوع شهرسازی اسلامی را بررسی کرده­اند؟(تحلیل روش و نتایج)

- روش پژوهش برای دستیابی به شهرسازی اسلامی و منابع پژوهشی و مطالعاتی شهرسازی اسلامی کدام است؟

- بررسی تطبیقی ساختار، کارکرد و سازمان سکونتگاه­های امروزی با سکونتگاه مطلوب از دید اسلام

- مفهوم شهر اسلامی و عناصر دخیل در شکل­گیری و تحول آن کدامند؟

- بازتعریف فضاها در نظام شهرسازی اسلامی

- سازمان فضایی مطلوب از نگاه شهرسازی اسلامی؟

- نظام فعالیت و کاربری در شهرسازی اسلامی؟

- جایگاه فراغت و تفریح در شهرسازی اسلامی؟

دسته سوم پژوهش­ها نقش عناصر دخیل در تکمیل نظریه بخصوص: پژوهش و آموزش شهرسازی و علوم مرتبط با آن را تبیین می­کند.

- نظام شهرسازی ایران در راستای دستیابی به شهرسازی اسلامی(ساختار مدیریتی، طرح­های شهری، نهادها، قوانین و...)

- بایسته­های نظام آموزشی شهرسازی در راستای شهرسازی اسلامی(مقاطع تحصیلی، روش تحقیق، مواد درسی، سرفصل­ها، ویژگی دانشجویان و اعضای هیات علمی، آمایش و پراکندگی مراکز آموزشی و...)

- ذیل تفکر شهرسازی اسلامی در زمینه آموزش شهرسازی چه تحولاتی باید صورت پذیرد؟

- منابع، رویه­ها و رویکردها در پژوهش شهرسازی اسلامی کدام است؟

- ذیل تفکر شهرسازی اسلامی در زمینه پژوهش شهرسازی چه تحولاتی باید صورت پذیرد؟

- باز تعریف نظام شهرسازی کشور بر اساس نظریه شهرسازی اسلامی چگونه است؟

- علوم مرتبط با شهرسازی اسلامی کدام است و هرکدام به چه نحوی نقش آفرینی می­کنند؟

- نقش آفرینی جامعه در شهر اسلامی چگونه است؟

- نقش حکومت در شهر اسلامی چگونه است؟

- نقش انسان در شهرسازی اسلامی چیست؟

- فرآیند برنامه­ریزی شهری در شهرسازی اسلامی؟

- فرآیند طراحی شهری در شهرسازی اسلامی؟

- شهر مجازی در شهرسازی اسلامی چگونه است؟

- نقش فناوری اطلاعات در شهرسازی اسلامی؟

- راه­های انطباق شهرسازی اسلامی و علوم نوین؟

- اقتصاد در شهرسازی اسلامی؟

- بررسی ارتباط دوسویه شهرسازی اسلامی و محیط طبیعی

- حقوق شهرسازی اسلامی(مالکیت، مالیات، احکام و...)

- واکاوی مفهوم مالکیت در نظام شهرسازی اسلامی

- باز تعریف نقش آرامستان­ها در شهر، با توجه به جایگاه آن­ها در فرهنگ شیعی(نمونه موردی وادی­السلام نجف)

البته عناوین فوق مطمئنا با پیشرفت سیر تحقیقات تکمیل گردیده و پیش­داوری و محتوم پنداشتن آن­ها بحث را یکسونگر می­کند. از طرفی همزمانی بسیاری از موضوعات مدنظر است و به لحاظ زمانی بسیاری از موضوعات فوق همزمان انجام می­پذیرند.

سوالات شهرسازی اسلامی

طرح نظریه­ در حوزه­ای فراگیر و بین رشته­ای همچون شهرسازی مستلزم  پاسخ به سوالات بسیاری است. و به نظر می­رسد بهترین شیوه هم طرح سوالات هدفمند در قالب طرح­های پژوهشی گوناگون و پس از چندی ترکیب و تلفیق تمامی آن­ها در یک دستگاه فکری مشخص و ارائه نظریه شهرسازی اسلامی است. تعدادی از سوالات که در این مرحله می­تواند مطرح شود به شرح ذیل است:

آیا شهرسازی اسلامی عبارت درستی است؟

آیا شهرسازی اسلامی تا بحال تحقق یافته است؟

منظور از شهرسازی در این مطالعه چیست؟

شهر در شهرسازی اسلامی کدام است؟

روش پژوهش برای دستیابی به شهرسازی اسلامی کدام است؟

منابع پژوهشی و مطالعاتی شهرسازی اسلامی کدام است؟

اصول شهرسازی اسلامی کدامند؟

کارکردهای اصلی شهر اسلامی کدام است؟

ذیل تفکر شهرسازی اسلامی در زمینه آموزش و پژوهش شهرسازی چه تحولاتی باید صورت پذیرد؟

در راستای تفکر شهرسازی اسلامی نظام شهرسازی کشور چگونه باید تنظیم شود؟

علوم مرتبط با شهرسازی اسلامی کدام است و هرکدام به چه نحوی نقش آفرینی می­کنند؟

نقش آفرینی جامعه در شهر اسلامی چگونه است؟

نقش حکومت در شهر اسلامی چگونه است؟

نقش انسان در شهرسازی اسلامی چیست؟

 

شهرسازی اسلامی

شهرسازی اسلامی

صاحبنظران در برخورد با کلید واژه شهرسازی اسلامی رویکردها و نظرات گوناگونی دارند. در نگاهی به معماری و هنر اسلامی دو وجهه نظر معنوی و صوری درآراء مستشرقینی چون «بورکهارت» و «کربن» از یکسو و «آرنولد» و «گدار» از سوی دیگر ظهوری کامل دارد. بورکهارت و کربن و اتینگهاوسن چنان به هنر اسلامی نگریسته­اند که حتی در خانه ساده کعبه جهانی از رمز و راز دیده­اند، در حالی که نگاه پوزیتویستی گدار و آرنولد و کونل به معماری و نقاشی چنان است که گویی اسلام در آغاز چون فکر واندیشه مردم بادیه نشین، برهوتی بی­فکر و هنر بیش نبوده­است. هر چند میان این دو اندیشه جدایی و شقاقی بنیادی وجود دارد، اما گهگاه به هم نزدیک می­شوند[1].

در حقیقت این دو نوع نگاه و سایر نظریات این حوزه، طیفی از نظرات که شامل نفی شهرسازی اسلامی تا پذیرش آن می­شود را دربرمی­گیرند. در پژوهش حاضر، هدف استخراج اصول شهرسازی از منابع محکم اسلامی(آیات قرآن و روایات)است و مراد از شهرسازی اسلامی، آن نوعی از برنامه­ها، طرح­ها، پروژه­ها، نظام مدیریت، آموزش، پژوهش و... است که برمبنای اصول اسلامی بنا می­شود و تا کنون نیز تحقق نیافته­است. در نتیجه وارد مجادلات و دیدگاه­های متفاوت در این خصوص نمی­شود[2] و محقق بکارگیری عنوان اسلامی را مجاز می­داند. دسته­بندی دیگری که معمولا مرسوم است، تفکیک اسلام از شیعه است و این خود دو ریشه دارد یکی عملکرد غلط برخی حکومت­ها یا اشخاص به نام شیعه که بعضا هم این علکردها اسلامی نیست[3]. و دیگری تحرکات معماری و شهرسازی سایر مذاهب اسلامی در کنار سکونتگاه­های شیعی است. ولی آنچه به نظر می­رسد درست باشد این است که اسلام یک حقیقت و دینی است که بر پیامبر وحی شده و دوازده امام معصوم آنرا ادامه داده­اند(شیعه اثنی­عشری).

هنگامی که صحبت از شهرسازی اسلامی می­شود. سوال متداول این است هدف این شهرسازی چیست؟ پاسخ را خداوند در قرآن کریم فرموده: «و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون» ما جن و انس را خلق نکردیم مگر برای عبادت، هدف شهرسازی اسلامی فراهم آوردن بستری برای عبادت است. با این هدف سوال دیگری به ذهن متبادر می­شود که آیا شهرسازی می­تواند کسی را مسلمان یا مومن کند؟ آیا جسم و کالبد شهر در حالات شخص موثر است؟ جواب  این سوال رویکرد مارا در این پژوهش تدقیق می­کند. متخصصان روانشناسی محیط و جامعه­شناسان شهری بر این واقعیت که شهروندان با فضای اطراف خود یا به قولی محیط ارتباط برقرار می­کنند، بر آن تاثیر می­گذارند و از آن تاثیر می­پذیرند تاکید دارند و یکی از پیش فرض­های محقق همین است که شهر محل بروز رفتار است نه شکل­گیری آن و اگر می­گوییم شهرسازی اسلامی؛ مراد نوعی از شهرسازی است که محصول آن، انسان را در ایفای نقشی که خداوند برای او قرار داده- عبادت- پیش برد و مانع ظهور فطرت پاک او نگردد. شهرسازی اسلامی به هیچ عنوان نگاه جبرگرایانه به کالبد ندارد. اصلا بدنبال شکل نیست، که شکلی را ارائه کند و آن­را تجلی شهرسازی اسلامی و واجد جمیع ویژگی­ها بداند. بلکه اصول شهر اسلامی را ارائه می­کند. مثال این که آدم ها به لحاظ شکل یکی نیستند ولی در خلقت از اصول یکسان(هر آدم دو دست، پا، چشم، یک سر و... دارد) پیروی می­کنند.

در انتخاب روش پژوهش چند مورد مدنظر ­است. اول اینکه مرور تجارب گذشته و مطالعه پژوهش­های بومی و غیر بومی در این خصوص صورت گیرد. از بررسی اولیه مشخص شد اکثرا دو شیوه کلی به لحاظ روشی پیگیری شده­است یکی رویکرد اکثر مستشرقین غربی است که شهرهای بلاد اسلامی را شهراسلامی و به تبع آن شهرسازی حادث شده را شهرسازی اسلامی می­دانند و در نتیجه هرگونه مطالعه و پژوهشی از این دست را شهرسازی اسلامی نامیده­اند. شیوه دوم که توسط اکثر صاحبنظران داخلی دنبال شده بررسی آثار معماری و شهرسازی فاخر در دوران اسلامی و استخراج اصول و نظامات آن­ها در پیوند با مفاهیم دینی است[4]. نظر به اینکه هیچ­کدام از این دو روش تاکنون منجر به ارائه نظریه­ای برای حرکت به سوی شهرسازی اسلامی نشده­است. پژوهش حاضر روش برتر را مراجعه به متون متقن دینی و جستجوی کارکرد اصلی شهر بعنوان ظرفی که به مظروف خود انسان شکل می­دهد می­باشد. مراد از این شکل پذیری مظروف از ظرف همان بروز رفتار است که پیشتر گفته شد.

واژه شهرسازی در کشورهای مختلف معانی گوناگون داشته و در هر سطحی کارکرد متفاوتی را به عهده می­گیرد. اگر بخواهیم حین اینکه داریم نظریه­ای را مطرح می­کنیم، خود را با تمامی جوانب آن درگیر کنیم، چه بسا کار سخت­تر می­شود، نتیجه اینکه چاره­ای نیست جز تحدید معنای شهرسازی به حوزه سکونت­گاه­های انسانی و شهرها، یعنی مشخصا فعلا مقیاس­های فراتر از شهر مدنظر نیست.

---

[1] - گدار کسانی را که هنر معماری اسلامی را اغلب از طریق مطالعه در عناصر مختلف ایرانی، بیزانسی و غیره مورد مطالعه قرار می­دهند مورد انتقاد قرار می­دهند. به عقیده او هنر قبل از هر چیزانعکاس روح هنرمند و جلوه نمایان قدرت­هایی است که آن را رهبری می­کنند و تکنیک معماری هم مانند تکلم جز وسیله ابراز و آلتی در خدمت «روح »نیست. عامل اصلی درمعماری هم بیش از هر چیز وجود معمار است و اصل مهم در هنر معماری یک قوم، روح اجتماعی آن قوم است. به نظر گدار معماری یونان نه یک طریقه ساختمان بلکه عصاره نمایان روح موزون پسند قوم یونانی است. معماری رومی از ریشه گرفته تا شاخ و برگش مظهر صفات نظم و قدرت و اوتیلیتاریسم(مذهب سودانگاری)آنان است که از ممیزات روح رومی برشمرده می شود. معماری بیزانسی پرتوی از آمیزش روح آسیایی و یونانی بیزانس است، چنانکه کلیساهای بزرگ غرب عظمت روح و پرستش آنان را می نماید. علی رغم این نظر، او مجددا از نظرگاه معنوی و روحانی درباره هنر اسلامی دور می شود. گدار معتقد است که روح اسلام در آغاز عقیم بود و جز اصول اخلاقی چیزی همراه نداشت. از این نظر نمی توانست با ایجاد الهامی یک هنر جدید را ابداع کند. از این لحاظ گدار، اسلام را برای ابداع هنری به مراتب ضعیفتر از مسیحیت محسوب می دارد. به همین جهت نیز او معماری اسلامی را مبدع نمی داند. به این معنی که به زعم او اغلب آنچه در اسلام ابداع شد بسیار بد و نا موزون بود، چون نه شکل تازه­ای در ساختمان ابداع نمود و نه یک روش پارتنون (Partenon) و پانتئون (Pantheon) ساختمانی را تکمیل کرد.ازاین نقطه نظر هیچیک از ساختمانهای اسلامی قابل مقایسه با«پانتئون رم» یا «کلیسای آمین» (Amiens) نیستند. مساجد هم در کل جنبه اقتباسی دارند. در مقابل این نظر، بورکهارت در شرح پیدایی معماری اسلامی از جمله در اشاره به قبة الصخره(گنبد سنگ بزرگ)در بیت المقدس معتقد است نخستین فضایی که توانست کمال گنبد مرکزی معماری رومی و بیزانسی را ظاهر گرداند، تنها اقلیمی اسلامی بود. در این اقلیم خلوص عرفان افلاطونی خویش را نمودار می­کند. این خلوص در توحید و یگانگی خدای متعال و ازلی و ابدی ظهور می نماید. به نظر او نقطه اشتراک هنر بیزانسی و هنر آغازین اسلامی در همین عناصر افلاطونی هنر بیزانس است، همچنین ساحت حکمت اشراقی هنر بیزانس که در اسلام نیز منعکس است می­تواند عنصر وحدت بخش این دو باشد. نمی­توان در مطالعه هنر اسلامی به صرف آنچه مسلمانان از عالم شرک یونانی- مسیحی و ایرانی-زرتشتی اقتباس کردند به تئوری و تبیین مبانی معماری اسلامی پرداخت، بلکه باید مبادی هنر مقدس اسلامی را مولود الهامی درونی دانست که از عالم قدس اسلامی پرتو گرفته و در تمام تجلیات فکری و هنری آشکار گردید. همین مبانی و مبادی روحانی است که موجب گردیده­است هنر اسلامی علی­رغم کثرت مواد و اقوام و اقلیم­ها بیش از هنر دیگر ملل یگانگی پیدا کند. بورکهارت تنها هنربودایی را در این مورد قابل قیاس با هنر اسلامی می­داند. با این تفاوت که عامل وحدت بخش در هنر بودایی مضامین هنری است. اما در هنر اسلامی صور و الحان از حواس ظاهر دور می شوند و حتی ظاهرا بر پایه تعلیمات دینی تکوین نمی یابند،با این وجود روح دینی خود را کاملا بروزمی دهند و علی­رغم فقدان مضمون و موضوع مقدس، مقدسند.

 

[2] - برخی معتقدند که شهرسازی اسلامی تا کنون تحقق نیافته و آنچه امروزه از گذشتگان به یادگار مانده شهرسازی بومی است. در این پژوهش همانطور که در روش­شناسی ذکر می­شود بدلیل اینکه غرض واکاوی آثار یا نمونه­های موردی برای استخراج شهرسازی اسلامی نیست محقق از لفظ شهرسازی اسلامی استفاده کرده­است.

[3] - مثلا برخی الگوهای خوشگذرانی و تفریح که دقیقا مغایر با اسلام است و در دولت صفوی که داعیه دار شیعه است رخ می­داده­است(جهت مطالعه بیشتر به کتب تاریخی، سفرنامه­های دوران صفوی مراجعه و ضمنا تحلیل کتاب جامعه­شناسی نخبه­کشی علی رضاقلی نیز موضوع را شرح می­دهد).

[4] - استخراج مکتب اصفهان در شهرسازی نمود بارز این تفکر است. صاحبنظران این حوزه بافت­های شهری صفوی را بررسی و 16 اصل و دو نوع نظم(طبیعی و مقدس) را معرفی کرده­اند. و کوشیده-اند تاثیر تفکرات پدید آورندگان بافت را که ملهم از دین آن­ها بوده­است بیان و به شهرسازی اسلامی دست یابند. برخی دیگر نیز اصلی(مثلا وحدت،) را در نظر گرفته و آن را در معماری و شهرسازی بومی جستجو کرده­اند.

معرفی جدیدترین کتاب در حوزه اردوهای جهادی

برنامه­ ریزی محرومیت زدایی

«با رویکرد ایفای نقش موثر نهادهای مشارکتی مردمی»

 نویسنده: محسن رفیعیان

نشر: اجتهاد

قیمت: 3000 تومان

مرکز پخش: عماد 02517834701

جهت اطلاعات بیشتر به www.rafian.mihanblog.com مراجعه کنید.

حرکت های جهای - اردوهای جهای- بسیج سازندگی- مناطق محروم- مرکز مطالعات راهبردی و هدایت حرکت های جهادی- معاوتن سازندگی و کارامدسازی سازمان بسیج دانشجویی

منابع ارشد طراحي شهري

منابع ارشد طراحی شهری(به نقل از www.urbanization.blogfa.com)

1.کنگانی، محمد – واژه‌نامه تخصصی طراحی شهری – نشر سمر
2. مدنی‌پور، علی – طراحی فضای شهری – شرکت پردازش و برنامه‌ريزی شهری
3. براند فری، هيلدر – طراحی شهری (به سوی يک شکل پايدارتر شهر) - مترجم: حسين بحرينی – شرکت پردازش و برنامه‌ريزی شهری
4. فون مايس، پی‌ير – نگاهی به مبانی معماری (از فرم تا مکان) – مترجم: سيمون آيوازيان – دانشگاه تهران
5. بنتلی، ای‌ين؛ الکک، آلن؛ مورين، پالن؛ گلين، سومک؛ اسميت، گراهام – محيطهای پاسخده – مترجم: دکتر بهزادفر – دانشگاه علم و صنعت
6. حبيبی، سيدمحسن؛ مقصودی، مليحه – مرمت شهری – دانشگاه تهران
7. قباديان، وحيد – مبانی و مفاهيم در معماری معاصر غرب – دفتر پژوهشهای فرهنگی
8. حبيبی، سيدمحسن – از شار تا شهر – دانشگاه تهران
9. بحرينی، حسين – تحليل فضاهای شهری – دانشگاه تهران
10. چرمايف، سرج؛ الکساندر، کريستوفر – عرصه‌های زندگی جمعی و زندگی خصوصی – مترجم: حسين بحرينی – دانشگاه تهران
11. بحرينی، حسين – تجدد، فراتجدد و پس از آن در شهرسازی – دانشگاه تهران
12. لينچ، کوين – تئوری شکل شهر – مترجم: حسين بحرينی – دانشگاه تهران
13. اوستروفسکی، واتسلاف – شهرسازی معاصر – مترجم: لادن اعتضادی – مرکز نشر دانشگاهی
14. بحرينی، حسين – فرآيند طراحی شهری – دانشگاه تهران
15. مانيا گولامپونيانی، ويتوريو – معماری و شهرسازی در قرن بيستم – مترجم: لادن اعتضادی – دانشگاه شهيد بهشتی
16. گلکار، کوروش – کندکاوی در تعريف طراحی شهری – مرکز مطالعات شهرسازی و معماری ايران
17. بيکن، ادموند – طراحی شهرها – مترجم: فرزانه طاهری – مرکز مطالعات و تحقيقات شهرسازی و معماری ايران
18. توسلی، محمود؛ بنيادی، ناصر – طراحی فضای شهری – مرکز مطالعات و تحقيقات شهرسازی و معماری ايران
19. توسلی، محمود – طراحی شهری در بخش مرکزی تهران - مرکز مطالعات و تحقيقات شهرسازی و معماری ايران
20. شفيعی، سعيد؛ مبانی و فنون طراحی شهری
21. يازوسکی، اندره؛ مبانی طراحی شهری؛ ترجمه راضيه رضازاده و عباس زادگان؛ انتشارات دانشگاه علم و صنعت
22. توسلی، محمود؛ اصول و روشهای طراحی شهری و فضاهای مسکونی ايران
23. گيديون، زيگفريد؛ فضا، زمان و معماری؛ ترجمه: منوچهر مزينی
24. براند، هيلن؛ معماری اسلامی؛ ترجمه: شيرازی
25. پيرنيا، محمد کريم؛ سبک‌شناسی معماری ايران
26. پيرنيا، محمد کريم؛ آشنايی با معماری اسلامی ايران
27. بنه‌ولو، لئوناردو؛ تاريخ شهر
28. بنه‌ولو، لئوناردو؛ آشنايی با تاريخ معماری
29 کرير، راب؛ فضاهای شهری؛ ترجمه: خسرو هاشمی‌نژاد
30. چينگ؛ معماری، فرم، فضا و نظم
3. توسلی، محمود؛ ساخت شهر و معماری در اقليم گرم و خشک ايران
32. سلطان‌زاده، حسين؛ فضاهای شهری در بافت تاريخی؛ انتشارات دفتر پژوهشهای فرهنگی

طرح های شهرسازی

-طرح های توسعه شهری
-طرح توسعه و عمران حوزه نفوذ ( جامع ) شهری
-راهبرد های توسعه شهری (CDS)
-طرح تفصیلی
-طرح جامع مسکن شهری
-طرح محدوده بافت تاریخی
-طرح های نوسازی ، بهسازی و بازسازی بافت های تاریخی
-طرح های مرمت و تجهیز بافت های تاریخی و ...
-طرح های آماده سازی زمین
-طرح شهرک ها و مجموعه های صنعتی
-طرح های سه سطحی بافت های فرسوده
-طرح های منظر شهری
-طرح های طراحی شهری
-چارچوب طراحی شهری
-طرح جامع سه بعدی
-دستور کار های طراحی
-طرح های توسعه منطقه ای
-طرح مناطق ویژه اقتصادی
-طرح های توسعه ای بنادر
-طرح های کالبدی منطقه ای
-طرح های مجموعه شهری
-طرح های گردشگری
-امکان سنجی محورهای گردشگری
-طرح مطالعات و طراحی مناطق نمونه گردشگری
-طرح جامع توسعه گردشگری
-طرح و برنامه مجموعه گردشگری
-ساماندهی پارک های جنگلی
-طرح های توسعه روستایی
-طرح های هادی روستایی
-طرح های بازسازی مناطق آسیب دیده ناشی از سوانح
-طرح ویژه بهسازی مسکن روستایی
-تهیه طرح ساماندهی سکونتگاههای روستایی
-تهیه طرح بهسازی بافت باارزش روستایی
طرح های موضوعی
-برنامه ساماندهی و ایجاد پردیس ها و توسعه فضاهای آموزش عالی و عمومی
-برنامه ساماندهی و توسعه فضاهای فرهنگی ، مذهبی ، ورزشی، تفریحی و گردشگری
-توسعه و ساماندهی مساجد
-ساماندهی و توسعه فضاهای فرهنگی در تهران
-ساماندهی و توسعه فضاها و اماکن ورزشی
-توسعه گردشگری و ساماندهی فضاهای تفریحی ، تفرجگاهی و مراکز اقامت و پذیرائی
-ساماندهی و احیاء مقبره ها و امامزاده ها
-برنامه ساماندهی و توسعه فضاهای بهداشتی و درمانی
-ساماندهی شبکه و مراکز بهداشتی و درمانی و درمانگاه ها
-ساماندهی و توسعه بیمارستانها و ایجاد پردیسهای آموزش پزشکی و درمانی
-برنامه ساماندهی پردیس های حکومتی و حکمرانی محلی و -تاسیسات اداری ، دولتی و عمومی
-ساماندهی پردیس های اداری تجاری
-ساماندهی و توسعه مراکز و ساختمانهای دولتی ( حکومتی )
-طرح ساماندهی و توسعه مراکز و ساختمان های عمومی در مقیاس شهری ، منطقه ای ، ناحیه ای و محلی
-طرح جامع سایت ها و پردیس های کار و فعالیت های کلیه نهادها ، سازمانهای دولتی ، مراکز آموزش عالی و ارگانها
-طرح جامع سایت های در اختیار نیروهای مسلح
برنامه ساماندهی و توسعه فضاهای سبز
-ایجاد ، توسعه و ساماندهی کمربند سبز محدوده شهرها
-توسعه ، ساماندهی پارکها و فضای سبز شهری
-حفاظت و ساماندهی باغات و اراضی مزروعی شهر ها
برنامه ساماندهی و ایجاد آرامستان ها
-توسعه و ساماندهی آرامستان های شهری
-احیاء و ساماندهی آرامستان های محلی
-برنامه ساماندهی و توسعه مراکز کار ، فعالیت و نمایشگاه ها
-ساماندهی کانون ها و محورهای کار و فعالیت
-ساماندهی و توسعه مراکز عمده فروشی و توزیع مواد غذایی و میادین میوه و تره بار
-ساماندهی استقرار مشاغل ، فعالیتها و انتقال مشاغل نامتجانس
-ساماندهی استقرار صنایع و انتقال صنایع نامتجانس
-مکان یابی ، ساماندهی و تجهیز مراکز نمایشگاهی
-برنامه ساماندهی مراکز نظامی و انتظامی
-ساماندهی اماکن و مراکز انتظامی شهر ها در مقیاس های گوناگون
-ساماندهی ، انتقال و جابجایی و تغییر عملکرد اماکن و فضاهای در اختیار نیروهای مسلح
-برنامه حفاظت و توسعه سامانه های ، آبی و تاسیسات فاضلاب
-حفاظت از بستر و حریم رودخانه ها و دریاچه ها و مسیل ها
-کنترل سیلاب و جمع آوری آبهای سطحی
-توسعه و ایجاد شبکه های فاضلاب شهری
-احیاء و بهره برداری از قنوات و چشمه های شهر تهران
-کنترل پساب های خروجی شهر تهران و استفاده مناسب از آن
-ساماندهی حوزه آبریز سدها
-ساماندهی تأسیسات و شبکه های زیر ساختی
-طرح احداث کانال مشترک تأسیسات شهری
-برنامه ساماندهی و حفاظت از محیط زیست
-ساماندهی مدیریت پسماندهای جامد ( مواد زائد و جامد شهری )
-جلوگیری از آلودگی های صوتی
-جلوگیری از آلودگی های هوا
-امکان سنجی زیست محیطی برای اجرای پروژه های عمرانی ومجتمع های بزرگ ساختمانی و بزرگراه ها
  -برنامه ایمن سازی شهر تهران
-شناسایی گسل ها و پهنه های خطرپذیری زلزله
-شناسایی پهنه های خطر پذیری سیل
-پدافند غیرعامل شهری
-مکان یابی و تجهیز مراکز و پهنه های مورد نیاز مدیریت بحران در هنگام سوانح
-ایجاد ، توسعه و ساماندهی مراکز آتش نشانی ، امداد و نجات
-ایمن سازی فضاهای عمومی و همگانی و شریان ها و پل های مهم و حیاتی 1
-برنامه بهبود وضعیت شبکه های ارتباطی و نظام حمل و نقل و مدیریت ترافیک
-ساماندهی مدیریت حمل و نقل شهری
-ساماندهی و مناسب سازی شهر برای حرکت جانبازان و معلولین
-ساماندهی نظام حرکت پیاده و دوچرخه
-ساماندهی و مکانیابی و تدوین ضوابط و مقررات ، طراحی و توسعه پارکینگ های عمومی و طبقاتی
-ساماندهی خطوط ریلی بین شهری و ایستگاه های راه آهن
-مکانیابی ، ایجاد و ساماندهی پایانه های شهری
-برنامه ساماندهی و ارتقاء کیفیت و هویت بخشی به سیما و منظر شهری
-برنامه راهبردی طراحی شهری
-ساماندهی محورهای شریانی شاخص و راسته های تجاری
-ساماندهی محورها و شریان های جدیدالاحداث ، اصلاحی تعریضی
-ساماندهی سیما و منظر شهری فضاهای همگانی عمومی و میادین
-ساماندهی مبادی و محورهای ورودی و خروجی شهر
-برنامه ساماندهی و صیانت از محدوده وحریم
-استقرار مدیریت یکپارچه حریم شهر ها و نظارت بر تحولات آن

نام استان های ایران

خیلی جالبه، شاید برای شما هم پیش اومده باشه که نام استانهای ایران رو یا حتی تعدادشون رو

فراموش کرده باشید.

این مطلب بهتون کمک می کنه که از سر در گمی نجات پیدا کنید.

1.     آذربايجان شرقي

2.     آذربايجان غربي

3.     اردبيل

4.     اصفهان

5. البرز

6.     ايلام

7.     بوشهر

8.     تهران

9.     چهارمحال و بختياري

10.     خراسان جنوبي

11. خراسان رضوي

12. خراسان شمالي

13. خوزستان

14. زنجان

15. سمنان

16. سيستان و بلوچستان

17. فارس

18. قزوين

19. قم

20. كردستان

21. كرمان

22. كرمانشاه

23. كهكلويه و بوير احمد

24. گلستان

25. گيلان

26. لرستان

27. مازندران

28. مركزي

29. هرمزگان

30. همدان

31. يزد

روش شناسی برنامه ریزی استراتژیک

1-  مقدمه:

هدر رفت منابع در سازمان­های بدون هدف و ارزش های روشن، امری است که آن­ها را در دستیابی به موفقیت باز می­دارد. تصویر ذیل نمادی از تیم­ها یا گروه­هایی است که درون یک سازمان راه­های خودشان را طی می­کنند و بدون هم­افزایی خاصی در حال تلاش دائمی هستند.

تیم­ها یا گروه­های بی هدف در سازمان

این در حالی است که اگر سازمان دارای هدف و ارزش های روشن باشد، همچون تصویر ذیل حرکت به سمت آرمان­ها و هدف نهایی سهل تر و هماهنگ و قابل پیش بینی صورت می­پذیرد.در این گونه سازمان­ها تیم ها یا گروه ها بدلیل وجود هدف نهایی وآرمان مشترک در یک راستا قرار دارند.

 

نقطه تکامل هماهنگی و با برنامه بودن هنگامی است که سازمان دارای استراتژی مشخص باشد. در صورت تمامی اجزا سازمان با یکدیگر هماهنگ شده و در راه رسیدن به آرمان­ها، اهداف دارای اولویت­های مشخص و برنامه مدون می­شوند. تصویر ذیل این حالت را نشان می­دهد.

 

1-  پیشینه:

در تفکر جامع مدیریت سازمان­ها اولین گام برنامه­ریزی است. برنامه­ریزی در سیر تکامل خویش دستخوش تحولات بسیاری قرار گرفته که سیر کلی آن را از الف- برنامه­ریزی دارای مدیریت فردی، گرایش به گذشته و براساس محدودیت­های درون سازمانی و بازه زمانی سالیانه تا ب- گرایش به حال و آینده ایستا و برنامه­ریزی بعنوان مبنایی برای ترسیم آینده طبق روند گذشته با استفاده از برنامه­ریزی کوتاه مدت میان مدت و بلند مدت و برنامه­ریزی بلند مدت غلتان و ج- گرایش تعاملی، برنامه­ریزی مشارکتی و تعالی، مدیریت استراتژیک، بصیرت و تفکر استراتژیک، مدیریت تغییر و... در حال تکامل بوده است. گرایش­هایی که در طول زمان منجر به شکل­گیری این تحولات شده­اند عبارتند از ارتجاعی، غیر فعال، فعال و تعاملی که حاصل نوع نگرش طرفداران آن­ها به گذشته، حال و آینده و همچنین نحوه استفاده تکنولوژی و روش­های علمی در برنامه­ریزی است.

لازمه هرگونه برنامه­ریزی ایجاد فهم مشترک در بین ذینفعان و ذینفوذان آن و دستیابی به روشی مشخص برای اجرای فرآیند برنامه­ریزی است، تنها در این صورت است که مشارکت بعنوان ضامن بقای هرگونه اقدام جمعی تضمین شده و سند برنامه سندی قابل اتکا برای تمامی عناصر سازمانی می­گردد. روش­های برنامه­ریزی متعددی با توجه به کاربرد و روش آن­ها وجود دارد که برنامه­ریزی عملیاتی، سیستمی، مشارکتی، کوتاه مدت، بلند مدت، میان مدت و استراتژیک از آن جمله­اند.

ضعف برنامه­ریزی عملیاتی در ارائه یک افق بلند مدت صاحبنظران را بر آن داشت تا از دهه 1950 برنامه­ریزی مبتنی بر «طول زمان » را تجویز کنند. بر این مبنا برنامه­ریزی در دوره­های کوتاه مدت(زیر یکسال)، میان مدت(1تا 3 سال)، بلند مدت(3 تا 5 سال) براساس تحلیل روند گذشته، آینده انجام می­شد. طی این دوره توابع پیش بینی کننده شرایط محیطی هنوز معتبر بوده و لذا امکان اینکه بتوان آینده را ادامه روند گذشته تلقی نمود وجود داشت. به مرور زمان و بدنبال تغییر و تحولاتی که در شرایط محیطی حادث گردید توابع پیش بینی کننده آینده اعتبار خود را از دست دادند و برنامه­ریزی بلند مدت نیز منسوخ گردید. جدول1-1 سیر تحول الگوهای مدیریت و برنامه­ریزی را در طول قرن اخیر و جدول 1-2 مقایسه مشروحی را در مورد علل نا کارآمدی برنامه ریزی بلند مدت در برابر برنامه­ریزی راهبردی نشان می­دهد.

جدول1-1 سیر تحول الگوهای مدیریت و برنامه­ریزی را در طول قرن اخیر

طرح درس آموزش GIS

 

این طرح درس آموزشی من برای کلاس های مقدماتی است پس از این دوره، دوره دیگری به آموزش کاربردGISدر شهرسازی اختصاص دارد.([e-mail])

 

Introduction

 

Module 1:  Introduction to ArcGIS 9

Module Objectives............................................................................................... 1-1

ArcGIS Desktop Software Suite.......................................................................... 1-1

Licenses.......................................................................................................... 1-1

Applications.................................................................................................... 1-1

Basic Terms.......................................................................................................... 1-2

Common GIS Data Structures............................................................................. 1-2

Spatial Data Types Supported by ArcGIS........................................................... 1-3

Vector Data.................................................................................................... 1-3

Raster Data..................................................................................................... 1-3

Tabular Data................................................................................................... 1-3

Metadata............................................................................................................... 1-4

ArcCatalog........................................................................................................... 1-4

Launch ArcCatalog........................................................................................ 1-5

Connect to a Folder........................................................................................ 1-6

Create a New Shapefile.................................................................................. 1-7

Preview an Existing Shapefile........................................................................ 1-9

View Metadata............................................................................................. 1-10

ArcMap............................................................................................................... 1-10

Launch ArcMap............................................................................................ 1-10

Add and Remove Data Layers..................................................................... 1-10

The Map Document (*.mxd)........................................................................ 1-11

The ArcMap Interface.................................................................................. 1-11

Data View and Layout View....................................................................... 1-14

Coordinate Systems...................................................................................... 1-14

Data Frame Properties:  Map Units.............................................................. 1-15

Data Frame Properties:  Display Units......................................................... 1-18

ArcToolbox......................................................................................................... 1-19

Online Help........................................................................................................ 1-20

Module 1 Exercise 1........................................................................................... 1-23

Module 1 Exercise 2........................................................................................... 1-24

 

Module 2:  Displaying and Manipulating Spatial Information

Module Objectives............................................................................................... 2-1

Map Scale and Zoom Tips.................................................................................... 2-1

Turning Data Layers On and Off......................................................................... 2-3

Ordering Data Layers in the Table of Contents................................................... 2-4

Layer Properties.................................................................................................... 2-5

Set Display Units and Measure Distance on the Map Display............................. 2-7

Display an Attribute Table................................................................................... 2-9

Sort Attribute Table Records............................................................................. 2-10

Select Attribute Table Records.......................................................................... 2-10

Select Features Interactively.............................................................................. 2-12

Set Selection Options......................................................................................... 2-12

Set Selectable Layers.......................................................................................... 2-13

Set Interactive Selection Method....................................................................... 2-15

Select Individual Features from the Map Display.............................................. 2-15

Select Groups of Features from the Map Display.............................................. 2-17

Use the Identify Tool to See the Attributes of a Feature................................... 2-20

Map Tips............................................................................................................. 2-21

Labels and Annotation....................................................................................... 2-22

Convert Labels to Annotation............................................................................ 2-26

Display a Layer Based on Categorical Attribute Data....................................... 2-27

Import an ArcView 3 Legend File (*.avl).......................................................... 2-29

Save a Layer File (*.lyr)..................................................................................... 2-31

Classify a Layer Based on Two Attributes........................................................ 2-32

Save a Map Document....................................................................................... 2-34

Module 2 Exercise.............................................................................................. 2-35

 

Module 3:  Making A Thematic Map (Layout)

Module Objectives.............................................................................................. 3-1

Map Design......................................................................................................... 3-1

Symbolizing Features.......................................................................................... 3-2

Display a Layer Based on Quantitative Attribute Data...................................... 3-4

Label Legend Classes.......................................................................................... 3-8

Remove Symbol Outlines.................................................................................... 3-9

Save Your Work in a New Map Document...................................................... 3-10

Set a Reference Scale for a Data Frame............................................................ 3-11

Preparations for Creating a Layout................................................................... 3-12

Switch to Layout View..................................................................................... 3-14

Set the Layout Page Size and Orientation ....................................................... 3-14

The Layout Toolbar........................................................................................... 3-15

Move and Resize a Data Frame in a Layout..................................................... 3-16

Manipulate Graphic Elements........................................................................... 3-16

Insert a Title...................................................................................................... 3-17

Insert a North Arrow......................................................................................... 3-19

Insert a Scale Bar.............................................................................................. 3-19

Insert a Legend................................................................................................. 3-21

Insert Text......................................................................................................... 3-25

Insert a Neatline................................................................................................ 3-26

Align Graphic Elements.................................................................................... 3-28

Create a Map Inset............................................................................................ 3-30

Symbolize a Map Inset...................................................................................... 3-33

Add a Data Frame Extent Rectangle to the Map Inset.................................... 3-35

Add Graphics to a Data Frame from the Layout View.................................... 3-38

Print a Layout.................................................................................................... 3-42

Export a Map..................................................................................................... 3-45

Map Templates ................................................................................................. 3-47

Save a Layout as a Template ....................................................................... 3-47

NPS Map Templates and Graphic Identity ...................................................... 3-48

Use an Existing Template............................................................................. 3-48

Module 3 Exercise............................................................................................. 3-51

 

Mid-Term Exercise 1

 

Module 4:  Selecting and Displaying Features

Module Objectives.............................................................................................. 4-1

Find Features....................................................................................................... 4-1

Select by Attributes:  Simple Queries................................................................. 4-3

Select by Attributes:  Complex Queries.............................................................. 4-6

Save and Load a Query Statement..................................................................... 4-8

Show and Clear Selected Records in an Attribute Table.................................... 4-9

Select by Location............................................................................................... 4-9

Export Selected Features.................................................................................. 4-13

Display a Subset of Features in a Layer: Using a Definition Query................. 4-14

Module 4 Exercise 1.......................................................................................... 4-17

Module 4 Exercise 2.......................................................................................... 4-18

 

Module 5:  Displaying and Manipulating Attribute Data

Module Objectives.............................................................................................. 5-1

Components of an Attribute Table...................................................................... 5-1

Change the Appearance of an Attribute Table.................................................... 5-2

Change the Width of a Field............................................................................... 5-2

Freeze Fields in an Attribute Table..................................................................... 5-3

Hide Fields in an Attribute Table........................................................................ 5-5

Create an Alias for a Field Name........................................................................ 5-7

Setting the Highlight Color for a Table............................................................... 5-9

Field Properties................................................................................................. 5-13

Field Type................................................................................................... 5-14

Field Length................................................................................................ 5-14

Precision and Scale...................................................................................... 5-14

View Statistics for a Field in an Attribute Table.............................................. 5-15

Summarize a Field in an Attribute Table........................................................... 5-16

Delete an Existing Field and Add a New Field to an Attribute Table............. 5-17

Calculate Field Values...................................................................................... 5-19

Table Joins and Relates..................................................................................... 5-21

Join Data from One Table to Another............................................................... 5-25

Remove Joined Data......................................................................................... 5-29

Relate Data Between Two Tables..................................................................... 5-30

Access Related Records.................................................................................... 5-32

Remove a Related Table................................................................................... 5-34

Hyperlinks: Display Images of Spatial Features in a Data Layer...................... 5-35

Access a Feature’s Hyperlink............................................................................ 5-36

Module 5 Exercise 1.......................................................................................... 5-37

Module 5 Exercise 2.......................................................................................... 5-38

 

Mid-Term Exercise 2

 

Module 6:  Other Data Types, Editing, Projecting, and Bookmarks

Module Objectives.............................................................................................. 6-1

Image Formats..................................................................................................... 6-1

Add Image Data to a Map Document................................................................ 6-3

Heads-Up Digitizing........................................................................................... 6-4

Digitize Point Features................................................................................. 6-4

Edit Data in an Attribute Table................................................................... 6-6

Digitize Polygon Features............................................................................ 6-9

Digitize Line Features by Editing an Existing Shapefile........................... 6-11

Edit Vertices to Change the Shape of a Line............................................ 6-13

Create a Point Layer from Tabular X/Y Data................................................... 6-14

Create a Layer File (.lyr) from a Point Layer based on Tabular X/Y Data....... 6-16

Project Data On-the-Fly.................................................................................... 6-16

Module 6 Exercise............................................................................................. 6-18

 

Module 7:  Geoprocessing

Module Objectives.............................................................................................. 7-1

Application Scenario........................................................................................... 7-2

Map Document Setup......................................................................................... 7-2

Merge Two Data Layers...................................................................................... 7-5

Buffer a Layer..................................................................................................... 7-7

Clip A Layer........................................................................................................ 7-9

Update Area and Perimeter Field Values......................................................... 7-10

Spatial Join........................................................................................................ 7-13

Create a Summary Table................................................................................... 7-14

Dissolve, Union, and Intersect.......................................................................... 7-16

Module 7 Exercise 1.......................................................................................... 7-18

Module 7 Exercise 2.......................................................................................... 7-19

در جواب دوستی که از منابع کارشناسی ارشد شهرسازی سوال کرده بودند.

جهت اطلاع از منابع کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری و منطقه ای(کارشناسی ارشد شهرسازی) ایمیل بزنید.

[e-mail]